Od 29 maja 2026 r. wszystkie nowe budynki w Unii Europejskiej muszą być projektowane jako „solar-ready”, a od końca 2026 r. zacznie obowiązywać tzw. „solar mandate”. Oznacza to, że obowiązkowa fotowoltaika na budynkach stanie się normą w UE – szczególnie w sektorze publicznym, komercyjnym, a od 2029 r. także w budownictwie mieszkalnym.
Ramy prawne i podstawa regulacji
Unia Europejska przyjęła nowelizację Dyrektywy o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD) w ramach pakietu Fit for 55. Nowa wersja dyrektywy została opublikowana 28 maja 2024 r., a państwa członkowskie mają czas na wdrożenie jej przepisów do 29 maja 2026 r..
To oznacza, że Polska – podobnie jak inne kraje UE – musi dostosować krajowe prawo budowlane i energetyczne, aby spełnić nowe standardy.
Zasada „solar-ready” – co to oznacza?
Od 29 maja 2026 r. każde nowe pozwolenie na budowę musi uwzględniać wymóg projektowania budynków jako „solar-ready”.
Chodzi o takie rozwiązania konstrukcyjne, które umożliwiają szybki i tani montaż instalacji fotowoltaicznej lub solarnej w przyszłości, bez konieczności kosztownych przeróbek dachu czy instalacji elektrycznej.
To pierwszy krok do pełnego wdrożenia obowiązku montażu paneli.
„Solar mandate” – obowiązkowa fotowoltaika na budynkach
Nowelizacja EPBD wprowadza zapis nazwany „solar mandate” (art. 10). Jest to bezpośredni obowiązek instalacji paneli fotowoltaicznych, jeśli jest to technicznie i ekonomicznie możliwe.
Harmonogram wprowadzania obowiązku
| Rodzaj budynku | Termin instalacji PV |
|---|---|
| Nowe budynki publiczne i niemieszkalne >250 m² | do 31 grudnia 2026 r. |
| Istniejące budynki publiczne >2000 m² | do 31 grudnia 2027 r. |
| Istniejące budynki publiczne 750–2000 m² | do 31 grudnia 2028 r. |
| Istniejące budynki publiczne 250–750 m² | do 31 grudnia 2030 r. |
| Istniejące budynki niemieszkalne >500 m² (przy remontach) | do 31 grudnia 2027 r. |
| Wszystkie nowe budynki mieszkalne | do 31 grudnia 2029 r. |
| Nowe zadaszone parkingi (>3 miejsc) | do 31 grudnia 2029 r. |
Kolejność wdrażania obowiązku
Dyrektywa stawia na priorytetyczne grupy budynków:
- w pierwszej kolejności – budynki publiczne i komercyjne wznoszone od 2026 r.,
- następnie – istniejące obiekty użyteczności publicznej i niemieszkalne, szczególnie przy dużych remontach,
- na końcu – budynki mieszkalne (nowe projekty po 2029 r.) oraz parkingi zadaszone.
Jakie korzyści daje obowiązkowa fotowoltaika na budynkach?
Unia Europejska podkreśla, że wdrożenie PV przyniesie nie tylko oszczędności, ale też poprawi bezpieczeństwo energetyczne.
Najważniejsze zalety:
- redukcja rachunków za energię,
- zasilanie pomp ciepła, klimatyzacji czy oświetlenia,
- możliwość ładowania samochodów elektrycznych,
- sprzedaż nadwyżek energii do sieci,
- rozwój lokalnych magazynów energii i wspólnot energetycznych.
Wsparcie finansowe i ułatwienia administracyjne
Dyrektywa zakłada, że państwa członkowskie mają zapewnić obywatelom i firmom odpowiednie mechanizmy wsparcia:
- dotacje i programy dopłat – szczególnie dla gospodarstw o niskich dochodach,
- one-stop-shops – punkty kompleksowej obsługi inwestora,
- uproszczone procedury administracyjne,
- promocja magazynów energii i systemów współdzielenia energii.
Dzięki temu transformacja ma być łatwiejsza do przeprowadzenia zarówno dla samorządów, jak i osób prywatnych.
Wyjątki i szczególne przypadki
Dyrektywa przewiduje wyjątki, np. dla budynków zabytkowych, gdzie montaż paneli mógłby naruszyć charakter architektoniczny.
Jednak nawet tutaj państwa członkowskie muszą szukać rozwiązań alternatywnych – takich jak instalacje na gruncie czy zadaszenia parkingów.
Polska a obowiązkowa fotowoltaika na budynkach
Polska stoi przed dużym wyzwaniem – obecnie rozwój PV w naszym kraju jest dynamiczny, ale głównie w segmencie prosumenckim. Wdrożenie unijnego „solar mandate” będzie wymagało:
- nowelizacji Prawa budowlanego i ustawy o odnawialnych źródłach energii,
- przygotowania systemu dopłat i kredytów preferencyjnych,
- kampanii edukacyjnych dla inwestorów i samorządów.
Jeśli proces zostanie przeprowadzony sprawnie, Polska może skorzystać z efektu skali i przyspieszyć transformację energetyczną.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Od kiedy obowiązkowa fotowoltaika na budynkach w UE?
Od 29 maja 2026 r. wchodzi wymóg „solar-ready”, a od końca 2026 r. rusza obowiązkowy montaż paneli na wybranych budynkach.
Czy wszystkie budynki muszą mieć panele PV?
Nie. Obowiązek dotyczy nowych budynków oraz istniejących obiektów publicznych i komercyjnych w określonych terminach. Nowe budynki mieszkalne obejmie dopiero od 2029 r.
Co oznacza „solar-ready”?
To wymóg projektowania budynków tak, by umożliwiały łatwy montaż instalacji PV bez dodatkowych przeróbek.
Czy będą wyjątki od obowiązku?
Tak, np. budynki zabytkowe mogą zostać wyłączone, ale państwa muszą zapewnić alternatywne rozwiązania.
Czy będą dopłaty do obowiązkowej fotowoltaiki na budynkach?
Tak, dyrektywa przewiduje wsparcie finansowe, szczególnie dla gospodarstw o niskich dochodach.
